TÜRK SOFRALARINDA GENELLİKLE SEVİLEREK TERCİH EDİLENLERDEN

SABAH KAHVALTISINDA YENİLEN VE İÇİLENLER:

                                                                                                   

 

Türk’ler çay içmeye çok meraklıdırlar,demliyerek pişirir ve severek arka arkaya lale formundaki cam bardaklarla yudumlıyarak içerler.Kış aylarında bazen sütle pişirilen tarçınlı Salep veya bazı çorbalarımızı da içerler. Mesela:Yayla,Tarhana,Domates, tavuk suyu,işkembe.kelle paça çorbalarımızdan birini tercih ederler. Kahvaltı  sofrasında, Tereyağı veya Margarin, tuzu alınmış beyaz peynir,kuru kaşar peyniri,salamura yeşil veya kalamata zeytini, özel SELE  veya tuzu alınmış zeytin yağına yatırılmış kekikli siyah zeytin, sade veya sucuklu veya pastırmalı göz yumurta, hakiki lezzetli meyvalar­dan yapılmış birkaç marmölat veya reçelleri,beyaz ekmek veya pide eşliğinde tüketirler. Sabah kahvaltısı.öğle ve akşam yemeğinden sonar,bastırsın diye ekseriyetle cezvede Türk usulü pişirilen kahveyi sade.orta veya şekerli tadında içerler.

 

ÖGLE YEMEGİNDE YENİLEN VE İÇİLENLER:

Sade.etsuyu,tavuksuyu veya balık suyuyla pişirilmiş çeşitli malzemelerle yapılan çorbalar genellikle birinci tabak olarak tüketilir -. Mesela: Yoğurtlu naneli Yayla çorbası-Tarhunlu terbiyeli tavuk çorbası-Düğün çorbası-Tarhana çorbası-Domates çorbası-Ezogelin çorbası­-Kış sebzeleriyle ezme çorba-Kırmızı mercimek çorbası-Yeşil mercimek çorbası-Pastırmalı kuru fasulya çorbası-Sade işkembe çorbası­-Terbiyeli damardan işkembe çorbası-Kelle paça çorbası-Lahanalı pancarlı ekşili çorba-Prasalı nohutlu çorba-Yoğurtlu mantı çorbası- Ekşili köfte çorbası-Terbiyeli iskorpit veya Kırlangıç balığı çorbası-Midye çorbası.Soğuk çorbalardan Çılbır çorbası-Hıyar ve naneli   cacık çorbası.Çorbalardan sonra esas yemek genellikle etli,taze veya kuru  sebzelerle veya tavuklu veya mevsim balıklarından seçilen,çeşitli lezzetlerle tüketilir ve bu yemeklerin yanında mevsim salatası,sade yoğurt veya cacık ve ekmek katık olarak beraber yenilir.
Mesela:Etli yahni  Hünkar beğendili-Tas kebabı-Şiş kebabı-Şişte köfte-Patlıcanlı çöp kebabı-Hakiki Döner kebabı-Hakiki tandır kebabı-kuzu etli çömlek kebabı-Kuyu tandır kebabı-Fırın kebabı-Yaz sebzeleriyle etli güveç kebabı-Kış sebzeleriyle etli güveç kebabı-Susuz kavurma-Kurban kavurması-Ispanaklı kuzu fırın kebabı-Elbasan usulü yoğurtlu tava-Kuzu böbrek taze soğanlı-kuzu kaburga dolması iç pilavlı-kuzu pirzolası külbastı-cızbız köfte-tava köfte-hanımbudu köfte-terbiyeli sebzeli sulu köfte-maydanozlu İzmir usulü köfte-kuzu inciği haşlama-etli kuru fasulya veya nohut-etli sebzeli özbek usulü pirinç pilavı-bütümetle  bulgur pilavı-yongalı pilav-pastırmalı kuru fasulya-işkembeli nohut-etli veya tavuklu aside Etli mantı-Kayseri açık mantısı-Patlıcan karnıyarık-Etli semizotu-
Etli taze fasulya-Etli bamya bastısı-Kuzu etli  patlıcanlı yahni-
Etli patesli yahni-Etli Ayvalı yahnı-Etli kestaneli yahni-Etl, kuru kasılı
Yahni- Patlıcanlı veya sakız kabaklı musakka-Kuzu çiğeri sotesi piyazlı -Kuzu böbreği sotesi- Etli biber,domates,kabak,patlıcan dolmaları
Etli asma yaprağı veya lahana veya pazı dolmaları gibi.

Beğedili piliç kızarma-Patatesli tavuk kızartma-Ördek yahnisi güveç fırında-Palaz Hindi dolması içli pilavlı-Bıldırcın fırında iç pilavlı­Tavuk göğsü dolması ıspanaklı- Ceviz soslu tavuk sıcak veya soğuk şekilde.  Tavuk haşlama mevsim sebzeli-Tavuklu gömlekli pilav. İstavrit,Hamsi,İzmarit,kalkan,palamut,sarıkanat,kefal,tekir,barbunya balıkları tavada kızartılmış şekilde.
HakikiUskumru,lüfer,çupra,mercan maydanozlu soğan piyazlı Izgara şekilde. Torik,palamut,kılıç,dülger,sinarit,levrek balık filetoları, Kılıç,iri torik,,tırança balıkları şişte ızgara usulde İskenderun karidesi veya  teke karidesi veya Kılıç şişte limon soslu.-Sardalya ve Barbunya balıkları asma yaprağına sarma izgara şekilde .de.
Levrek-Palamt-Terik -Kalkan balık filetoları sarmısaklı domates soslu. Torik-palamut veya hakiki uskumru balıkları sıcak veya soğuk yahni şekilde- Hamsi tavası korkutlu-,hamsi buğulama-domates ve maydanozlu­Hamsili pilav-Midyeli pirinç salması- Deniz mahsülleri pilavı safranlı-
Levrek-Kalkan,yayın balıkları filetosu tavada altın gibi kızartma mevsim
salatası limon tadında
Öğle yemeklerinde yukarıdaki yemeklerin yanında lezzetli içme veya maden suyu veya ayran içerler. Yenilen yemekler kafi gelmiyebilir, veya bastırsın düşüncesiyle ya hamur işi yada zeytin yağlı pişirilmiş bazı soğuk yemeklerde sevilerek yenilmektedir.
Mesela: Su böreği-Sütlü tepsi böreği-Mekik,nemse veya Talaş böreği ­hazır yufkadan sigara veya muska böreği-Kol veya poğaça börek çeşit­leri beyaz peynirli,kıymalı,ıspanaklı,etli soğanlı içlerle hazırlanır ve sıcak sıcak servise girerek tüketilirler.
Bir gün evvelden pişirilmiş bazı zeytin yağlı yemek çeşitlerinden. Mesela: Çanak şeklinde Enginar veya Kereviz-Patlıcan imam bayıldı-­Sakız kabağı bayıldı şekilde-Limonlu Bamya-Taze fasulya –taze bakla veya börülce bastı şekilde-Barbunya veya beyaz kuru fasulya pilakisi-Limonlu pırasa- Yer elması-Ekşili yalancı dolma-,Asma yaprağı sarması-Midyeli lahana dolması- Midye dolması-Patlıcan, -bi ber dolması-Patlıcan biber tavası domates ve yoğurt soslu-Havuç kızartması yoğurt soslu-Sakız kabağı kızartması, cevizli terator  soslu.Anadoluda kayık pide çeşitli içlerle ve kıymalı özel lahmacunda severek yenilir.

 

AKŞAM YEMEKLERİNDE YENİLEN VE İÇİLENLER:

Akşam yemeklerinde bazı Türk aileleri aynen öğle yemeklerindeki gibi
yerler veya biraz hafiflerini seçerek porsiyonları azaltırlar.
Ama Türkler toplu yemeklerde alkollu içki içtikleri zaman öncelikle Rakı sonra şarap veya Votka,Cin gibi ispirtolu içkileri taze sıkılmış meyva sularıyla karıştırarak veya sadece Bira içerek önce çerezlerle ,soğuk mezelerle karın doyurmaya başlarlar. Çerez deyince akla tuzlu sarı lebIebi veya beyaz sakız leblebisi, papağan fıstığı,tuzlu antep fıstığı,iç fındık ve tuzlu veya buzlu badem gelir.
Mezelere gelince soğuklardan mesela: Tuzu alınmış koyun peyniri, lezzetli kokulu kavun,kekikli zeytin,körpe badem hıyarı ve,lezzetli söğüş domates, patlıcan közlemesi -limonlu Lakerda -Çiroz salatası,Füme palamut,Ahtapot yahnisi,Kalamar dolması,Uskumru veya Palamut balığı pilakisi, yukarıda isimlerini verdiğimiz zeytin yağı ve – korkutlu Kabak veya havuç tavaları cevizli terator soslu,-Midye tavası çam fıstıklı terator soslu,Koç  yumurtası,uykuluk böbrek veya kuzu çiğeri sote çeşitleri-Miditey tava köfte,kabak mücveri,hanım  mücveri,patates köftesi,peynirli,kıymalı,pastırmalı veya ıspanaklı sigara böreği çeşitleri,menemen,kağıtta pastırma,hamsi, istavrit,izmarit balıkları tava,iskenderun karidesi, veya kuzu beyini altın gibi tavada usulünde lezzetli bazı sıcak meze tabakları da bu arada tüketilir.
Arkasından kömür ızgarasında veya tavada veya fırında kızartılmış Kasaplık veya kanatlı hayvanlardan,balık veya deniz mahsüllerinden yapılmış,yukarıda bahis ettiğimiz esas yemek çeşitlerinden,mevsim salatasıyla  beraber yenir,bu  arada içkiye devam edenler lezzetli kavun,karpuz ve beyaz peynirle akşam yemeğine devamı tercih ederler. Öğlen ve akşam yemeklerinde yenilen esas  yemeklerin yanında mevsimlere göre çeşitli salatalar,turşular ve sade  yağlı yoğurt yenilir veya ayran içilerek tüketilir.
Mesela: Domates hıyar salatası-Karışık mevsim salatası- Kıvırcık veya marul salatası-Çoban usulü salata-Marmarina ıspanak kökü salatası-Turp,havuç,kırmızı pancar salataları-Yoğurtlu semizotu salatası­Taze nane ve dereotlu hıyarlı cacık-Pembe Sultan-Patlıcan salatası süzme Yoğurtlu-patlıcan salatası limonlu közleme-Patlıcan Salatası biberli ve taze soğanlı-Patlıcan salatası tahinll-Kuru fasulya soğan piyazlı ve tahinli-Rus usulü Salata(sade sebzeli,etli veya tavuklu veya deniz mahsülleri lezzetinde)-limonlu tahinli nohut ezmesi(humuz)-  dereotlu kuru bakla ezmesi(fava)- Bulgurlu kısır salatası­-Karışık turşu kasesi-Patlıcan turşusu-Hıyar ve acur turşusu-Sivri biber ve çarliston biberi turşusu-Lahana turşusu-Havuç turşusu­-sarmısak turşusu-Yeşil domates turşusu-kırmızı pancar turşusu- Evde yoğurt imali ve koyu ayran yapılışı.
Öğle ve akşam yemeklerinden sonra  yenilen yemek çeşitlerimize gore soğukluk tabir edilen bazı kuru veya taze meyvalarla yapılan HOŞAB lar (zamanla günümüzde bu isim HOŞAF olmuştur),kompostolar alafranga adıdır.
Çeşitli meyvalı veya sütlü tatlılar veya hamur işi tatlılarımız,fırında veya tavada kızartılarak pişirilip kıvamlı şurupla lezzetlendirilerek Kaymak eşliğinde afiyetle tüketilirler.Mesela:
Muhtelif kuru yemişlerle Gaziantep usulü baklava çeşitleri- bülbül yuva­ları,sarığı burmalar,yassı kadayıfı,ekmek kadayıfı-tel kadayıfı,burma kadayıf tatlıları,lokma,hurma,tulumba,hanım göbeği,vezir parmağı, dilber dudağı,kaygana tatlıları,samsa,revani,şekerpare,baba tatlıları çeşitleri sade veya kaymak eşliğinde yenilerek,zevkle tüketilirler. Ayrıca undan veya irmik ile bölgesel yapılan helva çeşitleride vardır. Mesela: Konya helvası,Gazi helvası,irmik helvası,pirinç unu helvası,kaşık helvası,
şekerden yapılan keten helvası,pişmaniye,tahin helvası, antep fıstıklı helva,fındıklı cevizli koska helvası,susam helvası ve dondurmayla yenilen kağıt helvası gibi. Ayrıca Acı badem kurabiyesi,pandispanya,kandil simidi,açma,çatal,halka, susamlı simit gibi..
Tatlı yemeyi tercih etmiyenler mevsimine göre çeşitli meyvaları yerler veya bazı lezzetli meyvalardan imal edilmiş kompostolar içilir veya dondurmalar yenir.Mesela:
Kurutulmuş meyvalardan üzüm,yeşiI antep fıstığı,mürdüm eriği,kayısı,zer-: dali,incir ve pestil hoşafları.
Taze meyvalardan vişne,çilek,şeftali,ahududu,kayısı,incir,elma,armut,kızılcık, ayva,beyaz veya kara dut kompostoları.
Kavunlu,vişneli,şeftalili,pembe çilekli,ahududulu,kayısılı,limonlu, portakallı dondurma çeşitlerinden başka ayrıca sütlülerden: Salepli,sakızlı,vanilyalı,antep fıstıklı,çikolatalı dondurma çeşitleride tüketildiği gibi Şeftali"kayısı,kiraz,vişne,yeşil sarı kırmızı erik, mürdüm eriği,üzüm, incir,nar ,portakal,mandalina,trabzon hurması,hünnap, mersin eriği,muşmula,kızılcık,beyaz ve kara dut,iğde,kocayemiş,üvez elma,armut,ayva,kavun ve karpuz çeşitleride mevsimine göre tercih edile­rek çiğden meyva olarak sevilerek bol bol yenilir.
Ayrıca bazı tatlılarımız daha vardır.Mesela:
Cevizli bal kabağı tatlısı, kuru yemişli ayva tatlısı,ballı kayısı tatlı­sı,sütlü incir tatlısı,aşüre,zerde,güllaç,keşkül,sütlaç,tavuk göğüsü kazan dibi- ,pelte,pelüze,elmasiye,sakızlı muhallebi,su muhallebisi pekmez­li,vişneli papara tatlısı çeşitleride yerine göre tüketilir.
Türk adetlerine göre eve misafir geldiğinde  önce içme suyu ile evde yapılmış kokulu reçel sonra sade ,orta veya şekerli pişirilmiş kahve. ev hanımının kendi yaptığı likör veya nefis şerbetler arka arkaya ikram edilir.
Şayet yemek yeme zamanıysa habersiz dahi gelen misafir yemeğe alıkonulur. Ev sahipleri misafirin ayrıca bu daveti kabul etmesinden dolayı çok memnun olurlar,misafirlerini zevkle ağırlarlar.


GECE UYKUDAN ÖNCE YENILEN VE İÇİLENLER:


Köylerde veya Kent lerde hala bazı evlerde aile topluluğu veya gelen misafirlerle hasbual ederek otururken bilhassa kış aylarında içki olarak Boza,tükenmez,demirhindi,kızılcık,vişne,nar,gül,limonata,sübye,kokulu menekşe, gibi içecekler ikram edilir ve cevizli sucuk.kaymaklı lokum,akide şekerleri. kuru fındık,leblebi,badem şekerleri,antep fıstığı ve badem ezmeleri, ayrıca kuru yemiş olarak fındık,ceviz,antep fıstığı,papagan (yer)fıstığı, kuru üzüm,kayısı,incir gibi kabak çekirdeği eğlencelikler,ve çerez olarak tüketilir.